[මෙය සුරකින්න] ජපානයේ භූමිකම්පාවකදී පළමු මිනිත්තු 10 – භූමිකම්පා අත්දැකීමක් නැති ඔබ වෙනුවෙන්

“දුරකථනයෙන් හදිසියේම බියජනක අනතුරු ඇඟවීමක් නාද වුණා. මම ගල් ගැහුණා.”
“ලංකාවේ භූමිකම්පා නැති තරම්. ජපානයේ පළමු වතාවට දැනුණම කකුල් වෙව්ලුවා.”
“සෙලවීම නැවතුණාට පස්සේ – එළියට දුවන්නද? ගෙදර ඉන්නද?”

ශ්‍රී ලංකාව වැනි භූමිකම්පා ඉතා දුර්ලභ රටක හැදුණු කෙනෙකුට, ජපානයේ පළමු ප්‍රබල භූමිකම්පාව ඇත්තෙන්ම බියජනකයි.

මෙම ලිපියෙන් කියන්නේ එක දෙයක් පමණයි: භූමිකම්පාවක් සිදු වූ පළමු මිනිත්තු 10 තුළ කළ යුතු දේ. දැන් එක් වරක් කියවා සුරකින්න – ඇත්තටම පොළොව සෙලවෙන විට, දිග ලිපි කියවන්න වෙලාවක් නැහැ.

🖋️ අධීක්ෂණය: Kumiai Nakagawa (Omotenashi BIP)

මුලින්ම මේ ශබ්දය මතක තබාගන්න: හදිසි භූමිකම්පා අනතුරු ඇඟවීම

ජපානයේ දුරකථන, ප්‍රබල සෙලවීමක් එන්න තත්පර කිහිපයකට කලින් ස්වයංක්‍රීයව අනතුරු ඇඟවීමක් නාද කරයි (app එකක් අවශ්‍ය නැහැ – සියලුම දුරකථනවලට ලැබෙනවා).

ශබ්දය බියජනකයි – නමුත් එය ඔබව බේරාගන්න තියෙන්නේ. ඇසුණු විට ගල් ගැහෙන්න එපා. පහත ක්‍රියා 3 වහාම කරන්න.

සෙලවෙන අතරතුර: කරන්නේ දේවල් 3ක් පමණයි

සෙලවෙන අතරතුර නොකළ යුතු දේ (තුවාල වීමට ප්‍රධාන හේතු):

• ❌ එළියට දුවන්න එපා – වැටෙන වීදුරු, උළු, පුවරු භූමිකම්පාවටත් වඩා අනතුරුදායකයි
• ❌ ලිප නිවන්න දුවන්න එපා – නවීන ගෑස් මීටර ස්වයංක්‍රීයව නවතිනවා
• ❌ විදුලි සෝපානය පාවිච්චි කරන්න එපා

ප්‍රබල සෙලවීම සාමාන්‍යයෙන් තත්පර 30-60ක් පමණයි. ඉවසාගෙන ඉන්න.

සෙලවීම නැවතුණාම: පිළිවෙළට දේවල් 5ක්

1. සපත්තු දාගන්න – බිම වීදුරු කැබලිවලින් පිරිලා ඇති. හැමෝම අමතක කරන පියවර මෙයයි
2. දොර අරින්න – දොර රාමුව ඇද වුණොත් දොර අරින්න බැරි වෙනවා. පළමුව පිටවීමේ මාර්ගය සුරක්ෂිත කරගන්න
3. ගින්දර පරීක්ෂා කරන්න – දැන් තමයි ලිප, ගෑස් වසන වෙලාව
4. තොරතුරු බලන්න – TV (NHK) හෝ දුරකථනය. 津波 (සුනාමි) කියන වචනය දුටුවොත් වහාම ක්‍රියා කරන්න
5. ඇඳුම් ඇඳගෙන, දුරකථනය සහ මුදල් පසුම්බිය අරගෙන පිටවීමට සූදානම් වෙන්න

වහාම නිවසින් පිටවිය යුතු අවස්ථා 2ක්

1. සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් වී ඔබ මුහුද අසල හෝ පහත් බිමක සිටී නම්
පැකිළෙන්න එපා. වාහනය ගන්න එපා. වහාම උස් තැනකට (කන්දක් හෝ මහල් 3ට වැඩි ශක්තිමත් ගොඩනැගිල්ලක්). සුනාමිය ඔබ හිතනවාට වඩා වේගවත්.

2. නිවස ඇල වී ඇත්නම්, බිත්තිවල ලොකු ඉරිතැලීම්, ගෑස් ගඳක්
විදුලි ස්විචය කපා, ගොඩනැගිල්ලෙන් පිටවී, ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථානයට යන්න.

මේ දෙකෙන් පිටත, නිවස ආරක්ෂිත නම් ගෙදර සිටීම බොහෝ විට වඩා පහසුයි. හැම භූමිකම්පාවකටම පිටවීම අවශ්‍ය නැහැ.

ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථාන: විදේශිකයන්ටත් නොමිලේ. වීසා තත්ත්වය අදාළ නැහැ

බොහෝ දෙනා නොදන්නා වැදගත් කරුණක්:

• ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථාන (බොහෝ විට ළඟම ඇති පාසල් සහ ක්‍රීඩාගාර) ඕනෑම කෙනෙකුට විවෘතයි, සම්පූර්ණයෙන්ම නොමිලේ
• වීසා එකට සම්බන්ධයක් නැහැ. කිසිවෙක් ඔබේ වීසා බලන්නේ නැහැ (Residence Card තිබීම හොඳයි)
• වතුර, කෑම, බ්ලැන්කට් බෙදනවා

සාමාන්‍ය දවසක ඇවිදින විට, ඔබේ නිවසට ළඟම මධ්‍යස්ථානය කොහෙද කියා බලාගන්න. Google Maps හි 避難所 (hinanjo) සොයන්න.

පවුලට කතා කිරීම: දුරකථන ඇමතුම් වැඩ නොකිරීම සාමාන්‍යයි

විශාල භූමිකම්පාවකින් පසු දුරකථන ජාල අවහිර වෙනවා. නමුත් internet (data) බොහෝ විට වැඩ කරනවා.

• WhatsApp, Messenger, IMO, LINE ඇමතුම්වලට වඩා විශ්වාසදායකයි
• Data එකත් නැති වුණොත්, නොමිලේ Wi-Fi “00000JAPAN” සොයන්න – මහා ආපදාවලදී ජපානය හැමෝටම විවෘත කරන හදිසි Wi-Fi ජාලයයි
• පවුල සමඟ කලින් එකඟ වෙන්න: භූමිකම්පාවකින් පසු පවුලේ group එකේ ආරක්ෂිතව සිටින බව දැනුම් දෙන්න

අදම කරන සූදානම් 5 (ජපන් පවුල්වල පුරුදු)

1. මෙම ලිපිය දුරකථනයේ සුරකින්න සහ ළඟම ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථානය තහවුරු කරගන්න
2. හදිසි බෑගයක්: වතුර (500ml×2), බිස්කට්, torch එකක්, power bank, මුදල් ටිකක් (විදුලිය ගියොත් card වැඩ නැහැ!), Residence Card පිටපතක්
3. පවුලේ group එකේ දැනුම් දීමේ නීතිය තීරණය කරන්න
4. නිදාගන්නා විට සපත්තු ඇඳ ළඟ තියන්න – ලොකු භූමිකම්පා බොහොමයක් රෑට එනවා. විදුලිය නැති සහ වීදුරු පිරුණු කාමරයක පාවහන් නැතුව පියවරක්වත් තියන්න බැහැ
5. නාන තටාකයේ වතුර පුරවා තියන්න – වතුර කැපුණාම toilet එකට, අත් සේදීමට (බොන්න නෙවෙයි). අවවාද 2ක්: කුඩා දරුවන් සිටී නම් දියේ ගිලීමේ අවදානම; apartment වල, ලොකු භූමිකම්පාවකින් පසු කාණු පයිප්ප හොඳද කියා බලා ඉන්පසු toilet flush කරන්න – පයිප්ප ඉරී ඇත්නම් යට මහලේ නිවසට වතුර කාන්දු වෙනවා

නිතර අසන ප්‍රශ්න

Q1. පසු කම්පන (aftershocks) මොනවද?
A. ලොකු භූමිකම්පාවකින් පසු දින කිහිපයක් සිට සති කිහිපයක් දක්වා කුඩා කම්පන දිගටම එනවා. පළමු කම්පනයෙන් හානි වූ ගොඩනැගිලි, පසු කම්පනවලින් කඩා වැටිය හැකියි.

Q2. ආපදාවෙන් පසු internet එකේ තොරතුරු විශ්වාස කරන්න පුළුවන්ද?
A. ව්‍යාජ ප්‍රවෘත්ති නිතරම පැතිරෙනවා. NHK, කාලගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, නගර සභාවේ නිල තොරතුරු පමණක් විශ්වාස කරන්න. තහවුරු නොකළ පණිවිඩ group වල forward කරන්න එපා.

Q3. භූමිකම්පාවෙන් පසු වහාම වැඩට එන්න කියා සමාගම කිව්වොත්?
A. ප්‍රවාහනය අඩාල වී පසු කම්පන තියෙන විට ආරක්ෂාව පළමුයි. යන්න බැරි නම් ඉක්මනින් සමාගමට දන්වන්න. ගැටලුවක් නම් ඔබේ අධීක්ෂණ සංවිධානයෙන් උපදෙස් ගන්න.

Q4. Residence Card එක නැති වුණොත්?
A. පළමුව ආරක්ෂිත වෙන්න. ලියකියවිලි නැවත සකස් කිරීම පසුව කළ හැකියි.

සාරාංශය: මේ එක පේළිය මතක තබාගන්න

පහත් වෙන්න – හිස ආරක්ෂා කරන්න – චලනය නොවී ඉන්න. ඉන්පසු සපත්තු සහ දොර. සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමක් නම් උස් තැනකට.

මෙම ලිපිය සුරැකගෙන, ජපානයේ භූමිකම්පාවක් තවම අත්විඳ නැති යාළුවෙකුට යවන්න. ඔබේ එක share එකක් ඇත්තටම ජීවිතයක් බේරාගන්න පුළුවන්.

📅 මෙම තොරතුරු 2026 අගෝස්තු මාසය වන විටය. ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථාන පිළිබඳ විස්තර ඔබේ නගර සභාවේ නිල තොරතුරුවලින් තහවුරු කරගන්න.